Van cổng kèm công tắc giám sát là gì? Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng PCCC

Van cổng kèm công tắc giám sát là loại van cổng được tích hợp thêm thiết bị giám sát vị trí đóng mở, thường được sử dụng trong hệ thống phòng cháy chữa cháy (PCCC). Van thực hiện chức năng chính là đóng hoặc mở dòng nước, trong khi công tắc giám sát có nhiệm vụ phát hiện trạng thái của van và gửi tín hiệu về tủ báo cháy, tủ điều khiển hoặc hệ thống giám sát.

Trong hệ thống PCCC, một số van cần được duy trì ở trạng thái mở để bảo đảm nước có thể truyền đến các thiết bị chữa cháy. Nếu van bị đóng ngoài ý muốn, hệ thống có thể không hoạt động đúng khi xảy ra sự cố.

Vì vậy, công tắc giám sát giúp nhân viên vận hành nhận biết việc van bị thay đổi trạng thái mà không cần kiểm tra trực tiếp tại từng vị trí.

Van cổng có công tắc giám sát hoạt động như thế nào?

Van thực hiện đóng mở dòng nước

Van cổng sử dụng cánh van để đóng hoặc mở đường ống. Khi mở hoàn toàn, cánh van được nâng lên khỏi dòng chảy.

Khi đóng, cánh van hạ xuống và ngăn dòng nước đi qua. Van cổng chủ yếu được sử dụng ở trạng thái mở hoàn toàn hoặc đóng hoàn toàn.

Công tắc giám sát theo dõi vị trí van

Công tắc giám sát, thường được gọi là tamper switch hoặc supervisory switch, được lắp trên cơ cấu van.

Khi van ở vị trí bình thường, công tắc duy trì trạng thái tương ứng. Nếu van bị xoay khỏi vị trí yêu cầu, cơ cấu tác động lên công tắc và thay đổi trạng thái tiếp điểm.

Tín hiệu này được truyền về hệ thống giám sát để cảnh báo cho người vận hành.

Tín hiệu được đưa về tủ PCCC

Công tắc giám sát thường sử dụng tiếp điểm khô để kết nối với module giám sát hoặc mạch giám sát của hệ thống PCCC.

Khi trạng thái van thay đổi, module nhận biết sự thay đổi của tiếp điểm và gửi thông tin về tủ báo cháy.

Nhờ đó, người quản lý có thể biết một van đang bị đóng hoặc không còn ở vị trí bình thường.

Cấu tạo Van cổng kèm công tắc giám sát

Thân van

Thân van là bộ phận chịu áp lực và chứa cơ cấu đóng mở. Tùy hệ thống, van có thể được chế tạo bằng gang, gang cầu, thép hoặc inox.

Đối với hệ thống PCCC, van gang cầu là một lựa chọn thường gặp trên các tuyến cấp nước chữa cháy.

Cánh van

Cánh van có nhiệm vụ ngăn hoặc cho phép nước đi qua đường ống.

Khi van được yêu cầu duy trì trạng thái mở, cánh van phải được mở hoàn toàn để bảo đảm dòng nước có thể đi qua khi hệ thống chữa cháy hoạt động.

Trục và cơ cấu vận hành

Trục van kết nối tay quay hoặc hộp số với cánh van. Người vận hành xoay tay quay để đóng hoặc mở van.

Với van kích thước lớn, hộp số có thể được sử dụng để giảm lực vận hành.

Công tắc giám sát

Đây là bộ phận đặc trưng của loại van này. Công tắc được lắp vào van để giám sát chuyển động hoặc vị trí của cơ cấu đóng mở.

Công tắc có thể có một hoặc nhiều tiếp điểm tùy thiết kế. Một tiếp điểm có thể được sử dụng cho tín hiệu giám sát, trong khi tiếp điểm khác có thể phục vụ mục đích liên động hoặc giám sát bổ sung tùy hệ thống.

Van cổng kèm công tắc giám  sát dùng ở đâu?

Hệ thống PCCC

Đây là ứng dụng phổ biến nhất của van cổng có công tắc giám sát.

Van thường được sử dụng tại các tuyến ống cấp nước chữa cháy, đường ống cấp cho sprinkler, riser hoặc các vị trí cần cô lập hệ thống.

Van thường được yêu cầu duy trì ở trạng thái OPEN. Công tắc giám sát giúp phát hiện khi van bị đóng hoặc bị thay đổi vị trí.

Trạm bơm chữa cháy

Van có thể được bố trí tại các đường ống hút, xả hoặc các tuyến liên quan đến hệ thống bơm chữa cháy tùy thiết kế.

Đối với những van có ảnh hưởng đến khả năng cấp nước của hệ thống, việc giám sát trạng thái giúp giảm nguy cơ van bị đóng ngoài ý muốn.

Hệ thống sprinkler

Trong hệ thống sprinkler, van kiểm soát là một thành phần quan trọng để cô lập từng khu vực.

Nếu van kiểm soát bị đóng, nước có thể không đến được khu vực sprinkler tương ứng. Vì vậy, công tắc giám sát giúp hệ thống phát hiện tình trạng bất thường.

Van cổng giám sát khác gì van cổng thông thường?

Điểm khác biệt quan trọng nhất là van thông thường chỉ thực hiện đóng/mở, trong khi van có công tắc giám sát có thêm khả năng phản hồi trạng thái về hệ thống điều khiển/giám sát.

Công tắc giám sát van hoạt động theo nguyên lý nào?

Van ở trạng thái mở bình thường

Ví dụ, một van kiểm soát PCCC được yêu cầu duy trì ở trạng thái OPEN.

Khi van mở đúng vị trí, cơ cấu cơ khí tác động lên công tắc và duy trì tiếp điểm ở trạng thái bình thường.

Tủ PCCC hoặc module giám sát nhận biết trạng thái này là bình thường.

Van bắt đầu bị đóng

Khi người vận hành xoay tay quay để đóng van, trục hoặc cơ cấu truyền động bắt đầu di chuyển.

Khi đạt đến một vị trí nhất định, cơ cấu này tác động vào công tắc giám sát.

Tiếp điểm thay đổi trạng thái và hệ thống PCCC nhận biết rằng van đã bị thay đổi khỏi vị trí yêu cầu.

Tủ PCCC phát cảnh báo

Tín hiệu từ công tắc được truyền về module giám sát hoặc tủ PCCC.

Tùy cấu hình hệ thống, tủ có thể hiển thị thông báo dạng SUPERVISORY, VALVE CLOSED hoặc cảnh báo tương ứng.

Đây là tín hiệu giám sát, không phải tín hiệu báo cháy từ đầu báo khói hoặc đầu báo nhiệt.

Van cổng kèm công tắc giám sát DN50, DN80, DN100

Van cổng DN50 có công tắc giám sát

DN50 tương đương khoảng 2 inch. Van thường được sử dụng ở các tuyến ống PCCC có kích thước tương ứng.

Do kích thước tương đối nhỏ, van có thể sử dụng tay quay và tích hợp công tắc giám sát trực tiếp.

Van cổng DN80 có công tắc giám sát

DN80 tương đương khoảng 3 inch. Đây là kích thước phổ biến trong nhiều hệ thống PCCC.

Van thường sử dụng kết nối mặt bích và có thể được trang bị công tắc giám sát để đưa tín hiệu về tủ PCCC.

Van cổng DN100 có công tắc giám sát

DN100 tương đương khoảng 4 inch. Van thường được sử dụng trên các tuyến ống chính hoặc tuyến phân phối của hệ thống chữa cháy.

Tùy thiết kế, van có thể sử dụng tay quay hoặc hộp số. Công tắc giám sát được bố trí trên cơ cấu vận hành để theo dõi trạng thái.

Van cổng DN150 có công tắc giám sát

DN150 tương đương khoảng 6 inch. Van thường được sử dụng trên các tuyến ống có lưu lượng lớn.

Do kích thước và lực vận hành lớn hơn, van có thể sử dụng hộp số. Công tắc giám sát được kết hợp với cơ cấu vận hành để phát hiện thay đổi trạng thái.

Cách đấu nối van cổng có công tắc giám sát

Công tắc không trực tiếp cấp nguồn cho van

Một điểm cần lưu ý là công tắc giám sát trên van cổng thông thường không phải motor điều khiển van.

Nó chủ yếu cung cấp trạng thái tiếp điểm. Van vẫn được đóng hoặc mở bằng tay quay hoặc hộp số.

Do đó, không nên hiểu van cổng có công tắc giám sát là "van điện".

Van được vận hành bằng tay hoặc hộp số.

Cách lựa chọn Van cổng kèm công tắc giám sát

Xác định kích thước DN

Các kích thước thường gặp gồm:

• DN50 – 2 inch

• DN65 – 2 1/2 inch

• DN80 – 3 inch

• DN100 – 4 inch

• DN125 – 5 inch

• DN150 – 6 inch

• DN200 – 8 inch

Cần lựa chọn theo đường kính và thiết kế thủy lực của hệ thống.

Xác định áp suất PN/Class

Đối với hệ thống nước và PCCC có thể gặp các cấp PN10, PN16 hoặc các cấp pressure rating khác tùy thiết kế.

Không nên chỉ chọn van theo DN. DN và PN là hai thông số quan trọng cần xác định đồng thời.

Kiểm tra tiêu chuẩn mặt bích

Với van DN lớn, cần kiểm tra tiêu chuẩn mặt bích như:

• JIS

• DIN/EN

• ANSI/ASME

Van cùng DN nhưng khác tiêu chuẩn mặt bích có thể không lắp trực tiếp vào đường ống hiện hữu.

Kiểm tra công tắc giám sát

Cần kiểm tra:

• Loại supervisory/tamper switch.

• Số lượng tiếp điểm.

• Kiểu tiếp điểm.

• Điện áp và dòng điện định mức của tiếp điểm.

• Cấp bảo vệ vỏ.

• Phương thức lắp đặt.

• Khả năng tương thích với module giám sát PCCC.

Kiểm tra chứng nhận PCCC

Nếu sử dụng cho công trình PCCC, cần kiểm tra chứng nhận và tiêu chuẩn mà dự án yêu cầu.

Không nên chỉ dựa vào thông tin "có tamper switch" để kết luận rằng van đã đáp ứng toàn bộ yêu cầu PCCC.

Giá Van cổng kèm công tắc giám  sát

Giá phụ thuộc vào:

• Kích thước DN.

• PN/Class.

• Vật liệu thân.

• Thương hiệu.

• Kiểu ty.

• Kiểu kết nối.

• Hộp số.

• Loại công tắc giám sát.

• Chứng nhận PCCC.

• Xuất xứ.

Van DN50 sẽ có mức giá khác DN100 hoặc DN150. Van có hộp số và công tắc giám sát thường có giá cao hơn van cổng thông thường.

Khi yêu cầu báo giá nên cung cấp đầy đủ:

Van cổng + DN + PN + vật liệu + tiêu chuẩn mặt bích + công tắc giám sát + số lượng.

FAQ về Van cổng kèm công tắc giám sát

Van cổng kèm công tắc giám sát dùng để làm gì?

Van dùng để đóng/mở dòng nước, còn công tắc giám sát dùng để theo dõi trạng thái đóng mở của van và gửi tín hiệu về hệ thống PCCC.

Van cổng có công tắc giám sát có cần nguồn điện không?

Bản thân van cổng không cần điện để đóng mở nếu vận hành bằng tay hoặc hộp số. Công tắc giám sát là thiết bị điện thụ động sử dụng tiếp điểm để truyền trạng thái về hệ thống giám sát.

Cấu hình cấp nguồn và giám sát cụ thể phụ thuộc vào module và tủ PCCC.

Tamper switch có phải công tắc báo cháy không?

Không.

Tamper switch là thiết bị giám sát trạng thái van, không phải đầu báo cháy. Khi van bị đóng hoặc thay đổi vị trí, nó tạo ra tín hiệu giám sát để hệ thống phát hiện tình trạng bất thường.

Van cổng có công tắc giám sát có dùng cho sprinkler không?

Có thể được sử dụng trên các tuyến kiểm soát của hệ thống sprinkler nếu phù hợp với thiết kế và tiêu chuẩn PCCC của công trình.

Cần lựa chọn đúng kích thước, áp suất, cấu hình van và thiết bị giám sát.

Van cổng có công tắc giám sát có thay thế được van cổng thường không?

Về chức năng đóng/mở dòng nước, có thể tương đương nếu các thông số kỹ thuật phù hợp. Tuy nhiên, nếu hệ thống yêu cầu giám sát trạng thái van thì van cổng thông thường sẽ không cung cấp được tín hiệu này.

Do đó, cần xem xét cả yêu cầu về giám sát PCCC chứ không chỉ kích thước đường ống.

Kết luận

Van cổng kèm công tắc giám sát là giải pháp kết hợp giữa chức năng đóng/mở đường ống và giám sát trạng thái van, đặc biệt phổ biến trong hệ thống PCCC.

Khi van được yêu cầu duy trì ở trạng thái mở, công tắc giám sát giúp phát hiện việc van bị đóng hoặc thay đổi khỏi vị trí bình thường và truyền tín hiệu về hệ thống PCCC.

Khi lựa chọn sản phẩm cần xác định đầy đủ DN, PN/Class, vật liệu, tiêu chuẩn mặt bích, kiểu ty, loại công tắc giám sát và chứng nhận PCCC. Đặc biệt cần phân biệt rõ van có công tắc giám sát với van điều khiển điện, bởi một loại chỉ giám sát trạng thái, còn loại kia có khả năng thực hiện điều khiển đóng/mở Van cổng kèm công tắc giám sát.